امروز

شنبه, ۴ آذر , ۱۳۹۶

  ساعت

۰۳:۵۳ قبل از ظهر

سایز متن   /

یخدان‌هایی که در خاموشی فرومی‌ریزد

در نزدیکی و جنوب شهر سبزوار 5 یخدان قرار دارد که البته تا چندی پیش تعداد آنها 6 یخدان بود و یک یخدان براثر فرسایش در اثر اختلاف شدید دما، توفان‌ و عدم مرمت سالیانه آن‌ها فرو پاشید اما 5 یخدان دیگر همچنان در خطر از هم‌پاشیدگی و نابودی است.
به گزارش خبرگزاری روزمشهد(مشهدنیوز)، این یخدان‌ها در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدند و تاریخ ساخت آن‌ها به دوره قاجار برمی‌گردد. در این یخدان‌ها که آب بر اثر سرمای شب در زمستان، یخ می‌زند، یک استخر یا چاله‌ بزرگ وجود دارد که یخ‌ها در آن انباشته می‌شده است و در تابستان مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
مهندسی بنای یخدان‌ها که در مناطق کویری ساخته می‌شده است به گونه‌ای است که بهترین عایق گرما از بیرون به درون و سرما از درون به بیرون به‌شمار می‌رود.
این یخدان‌ها از ابزارهای ضروری در زندگی مردمانی بوده است که در ناحیه کویری کشورمان می‌زیستند، در واقع در قدیم یکی از وظایف حاکم شهر تهیه یخ بوده است و با ورود یخچال‌های صنعتی در سال 1320 تقریبا یخدان‌ها بلااستفاده شدند.
فاطمه راستگو، کارشناس و پژوهشگر حوزه مدیریت جهانگردی اظهار کرد: یخچال‌هایی که روزگاری در قلب تابستان‌های داغ و سوزان، خنکای آب گوارا را به درون خانه‌ها می‌کشاند، امروز به خانه معتادان و یا محلی برای مخفی کردن لوازم سرقتی دزدان و مکانی برای ساختن داستان‌های ترسناک و اجنه و یا زباله‌دان تبدیل شده است.
وی خاطرنشان کرد: همانطور که راهنمای تورفان چین گفته است قنات ابداع آنها بوده و بادگیرها را کار عرب‌ها دانستند و اگر ما چنین آثاری را در ایران نمی‌داشتیم چگونه می‌توانستیم ادعاهای بی‌اساس آنها را پاسخ گوییم، یخدان‌ها همانند کاروانسراها، قنات‌ها، بادگیرها و … گنجینه‌ای باارزش و بخشی از هویت ایرانی را تشکیل می‌دهند. از بین رفتن آنها به مثابه محروم شدن بخشی از میراث ناملموس فرهنگی و فراموشی خاطره جمعی بشر است.
این پژوهشگر حوزه مدیریت جهانگردی در مورد ارائه راهکارها در این زمینه بیان کرد: باید با تغییر کاربری و مرمت آنها موجب احیاء این آثار تاریخی ارزشمند شد. حفظ و مرمت این بناهای تاریخی، ارزش فرهنگی و اقتصادی بالایی برای مردم منطقه خواهد داشت و زمینه‌ساز ایجاد اقتصاد پایدار در منطقه می‌شود.
وی افزود: از آنجایی که یخدان‌های سبزوار در حاشیه جاده تهران- مشهد قرار دارند و با توجه به تردد سالانه میلیون‌ها مسافر و زائر از این مسیر به ویژه در ایام پیک سفر مثل نوروز این مکان، قابلیت تبدیل به مراکز فرهنگی و خدماتی را دارد. می‌توان در اطراف این یخدان‌ها، بازارچه‌هایی از قبیل صنایع دستی، فروش نوشیدنی‌های گرم و سرد و عرقیات سنتی و سوغات شهرستان مانند انواع کلوچه و شیرینی و … داشته باشیم و به صورت مستقیم و غیرمستقیم برای مردم بومی اشتغال‌زایی کنیم.
راستگو گفت: همچنین ایجاد فضای سبز، پارکینگ و سرویس بهداشتی در کنار یخچال‌ها، باعث افزایش خدمت‌رسانی به گردشگران و افزایش انگیزه آنان به توقف در مسیر و ماندگاری بیشتر در این منطقه خواهد شد که این امر به توسعه منطقه، حفظ و حراست از آثار تاریخی- فرهنگی و در نهایت بینش و حفظ میراث فرهنگی با رویکرد جذب گردشگر کمک خواهد کرد.
محمودرضا سلیمانی، رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سبزوار در گفت‌وگو با ایسنا در این خصوص اظهار کرد: این یخدان‌ها ملک خصوصی و شخصی است و توسط سازمان میراث فرهنگی کشور به ثبت رسیده است، اما مالکان ملک‌هایی که یخدان‌ها در آن واقع شدند باید تمایل به سرمایه‌گذاری داشته باشند و در این زمینه با برخی خانواده‌ها و مالکان گفتگوهای مقدماتی داشتیم.
وی افزود: البته باید اشاره کنم که لازم است به بحث مردم‌شناسی در سبزوار نگاهی جدی‌تری داشته باشیم. امیدواریم سرمایه‌گذاران و مالکانی که یخدان‌ها در آن واقع شدند متقاعد شوند که یخدان‌ها می‌توانند فرصت سرمایه‌گذاری باشند و امیدواریم به این دیدگاه برسند و اقدامی انجام دهند، زیرا متاسفانه این بناها در حال تخریب است.
سلیمانی گفت: اگر اعتباری به دست ما برسد می‌توانیم برای این یخدان‌ها بودجه‌ای را اختصاص دهیم و بخشی از‌ آن را احیا کنیم حتی اگر سرمایه خرید ملک یخدان‌‌ها را داشته باشیم آنها را احیا می‌کنیم، اما باید دانست تا زمانی که حوزه میراث فرهنگی و گردشگری از طریق دولت مدیریت شود، بازنده خواهیم بود و باید مستقیما توسط بخش خصوصی مدیریت شود.
رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سبزوار عنوان کرد: کشور ما در مقایسه با ایتالیا و یونان، هزاران محوطه تاریخی و فرهنگی در دوره‌های مختلف دارد اما مساحت بناهای تاریخی در این کشورها بسیار کم است و به راحتی سازمان میراث فرهنگی در آن کشورها می‌تواند بناهای تاریخی را تصرف و از آن‌ها نگهداری کند.
وی افزود: کشور ما بسیار پهناور و بناهای تاریخی آن بسیار زیاد است، اگر از روستاهای شمال سبزوار به باشتین و جنوب شهرستان بروید نمی‌توانید بگویید حتی یک روستا ارزش تاریخی ندارند، بلکه هر روستا از روستای قبلی زیباتر و با ارزش‌تر است.
این بناهای بکر و با عظمتی که امروزه متروک افتاده‌اند، نشان از غنای معماری و تمدن مردم فلات ایران دارند و شایسته نیست نسبت به آنها بی‌تفاوت باشیم. درست است که این بنا کاربری سابق خود را از دست داده، اما مثل هر بنای تاریخی دیگر در فهم تاریخ و هویت گذشته‌مان به ما کمک می‌کند و نبودشان در آینده مشکل ساز خواهد شد و نمی‌توانیم ادعای متمدن بودنمان را اثبات کنیم.
انتهای پیام/
اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

تراپیکتراپیکتراپیکتراپیکطراحی سایتتراپیکتراپیک